pl
en

Metody Priorytetyzacji i Wielokryterialnej Analizy Decyzji

PDF Drukuj

W planowaniu strategicznym niezbędne jest często ustalanie priorytetów technologicznych i inwestycyjnych, preferowanych kierunków rozwoju i ekspansji rynkowej, a także innych celów strategicznych. Priorytet określa także kolejność realizacji zadań, projektów itp. Te z wyższym realizujemy najpierw, gdyż są ważniejsze; te z niższym – później. Dlatego niezbędne jest ustalenie reguł określających nadawanie praw do pierwszeństwa, a postępowanie zgodnie z nimi jest procesem dynamicznej priorytetyzacji. Etap priorytetyzacji kończy się usystematyzowaniem wszystkich ocenianych inicjatyw - od tych najbardziej wartościowych do obiektów o najniższej wartości.

W związku z faktem, że rezultatami foresightu są również listy priorytetów, pojawia się pytanie: w jaki sposób można wykorzystać badania foresightowe by wyselekcjonować priorytety z danego zakresu – zarówno obszarowego, jak i tematycznego? Proponowany tu sposób postępowania jest następujący:

  • Analiza wyników różnorodnych badań foresightowych na poziomie regionalnym, lokalnym bądź przedmiotowym (branżowym),
  • Na tej podstawie wyselekcjonowanie technologii kluczowych, kluczowych sektorów i inwestycji, kluczowych działań. Przypisane są im miejsca na liście określone na podstawie współczynników wagowych, które z kolei są wyznaczone na podstawie liczby wystąpień w raportach foresight, miejsc na listach oraz współczynników wiarygodności poszczególnych projektów,
  • Powstaje lista (mapa) priorytetowych sektorów, działań, inwestycji, produktów, procesów, przy czym miejsca w rankingu określane są na podstawie metod wielokryterialnej analizy decyzji, które mogą - lecz nie muszą prowadzic do wyznaczenia współczynników wagowych,
  • Weryfikacja analizowanych projektów z syntetycznymi listami priorytetów – wyników foresightu. Na tym etapie możliwe jest też utworzenie nowego kryterium "stopień spełniania rekomendacji" foresightu - zostaje ono zastosowane w metodzie preferencji sektorowych,
  • Utworzenie zbioru punktów odniesienia wg metody opisanej tutaj związanych ze scenariuszami opracowanymi w projektach foresightowych (optymistyczny - klasa punktów idealnych, neutralny - punkty status quo, pesymistyczny - punkty antyidealne itd.). Dla każdego analizowanego obiektu bada się jego miejsce w odpowiednim scenariuszu, wyznacza najbliższe możliwe punkty odniesienia i odpowiednio klasyfikuje. Najlepsze obiekty wybierane są do wdrożeń.

Przy stosowaniu zaproponowanej wyżej metody należy pamiętać, iż należy wcześniej powiązać dane podane w scenariuszach z kryteriami oceny obiektów (technologii wariantów inwestycji, projektów), zwłaszcza ze wskaźnikami ekonomicznymi i ekologicznymi.

Zauważmy, że priorytetowe kierunki inwestycji w branżach „wrażliwych” społecznie lub środowiskowo, wyselekcjonowane w oparciu o wyniki badań foresightowych w skali kraju czy regionu, mogą uzyskać wysoki stopień racjonalności wdrożeniowej, o ile foresight zapewnił wcześniej konsultacje pozwalające na uzyskanie akceptacji społecznej. Wyniki badań foresightowych pozwalające wyselekcjonować priorytetowe kierunki inwestycji mogą uzyskać wysoki stopień racjonalności wdrożeniowej, ponieważ są społecznie akceptowane.

Przechodząc z poziomu narodowego na poziom regionu, miasta (gminy) czy przedsiębiorstwa, wyniki badań foresightowych mogą być przydatne w budowaniu strategii inwestowania (rozwoju). Po raz kolejny widoczna jest rola badań foresightowych, w wyniku których definiowane są priorytety, a dopiero na ich podstawie buduje się strategię zarządzania obejmującą zasadnicze etapy, metody, procedury postępowania. Priorytety rozwoju sektorów, technologii, kadr, kompetencji, inwestycji, itp. wyznaczane są na różnych poziomach, dlatego warto przeanalizować na przykładach zebrane doświadczenia i możliwości ich wykorzystania.

 

Opracowanie: FPB

 

Metody Foresightu